TẠO ƠI

“ÚP MẶT VÀO SÔNG QUÊ”

 

Lão này - nguyên quán: Đội 6, Xã Diễn Hoa, Diễn Châu, Nghệ An. Sinh cùng tháng 8 cùng năm 1947 với Hùng nhưng chui từ bụng mẹ ra sau Hùng 5 ngày ( Hùng ngày 20, Tạo ngày 25)

Tài, nhiều tài, mà tiếng Tàu gọi là đa tài.

Gái, nhiều gái. Tiếng Tàu gọi là sát gái. Mê gái là nghề của lão, là bí quyết để lão có nhiều tác phẩm hay. Một thiên nghệ thuật là kết quả của một tình yêu mà lị. Đàn bà đẹp là thứ men hảo hạng. Không có men sao thành rượu. Không rượu sao là đàn ông? Nam vô tửu như cờ vô phong. Không có gió có mà cờ bay bằng mắt.

   Người thiêu đốt trái tim Balzac để trở thành thiên tài văn học là nữ bá tước người Ba Lan Evelina Hanska. Không mê gái sao thành mặt trời thi ca Nga Puskin. Ở xứ ta là Xuân Diệu, Bùi Giáng. Người đẹp Giao Ánh đã ủ men sáng tạo cho Trịnh Công Sơn đấy chứ? Thiên anh hùng ca chiến trận đẫm máu và thuốc súng 22 năm binh nghiệp (1793 - 1815) từ Oateclo đầy xác chết đến khải hoàn môn là món quà của hoàng đế nước Pháp - Napoleon Bonapac chỉ để tặng Josephine - người đẹp thành Paris: “Chiến thắng chỉ có giá trị vì làm em vui, nếu không thế, anh đã bỏ cả quân đội về ngay Paris phủ phục dưới chân em”. Tư liệu này có trong bảo tàng Pháp nhá, tôi không phịa tí nào… Vì thế, mê gái không là nhược điểm mà là ưu điểm của Nguyễn Trọng Tạo. Hùng tôi lớn tiếng bênh bạn.

   Gặp lão ở đâu cũng thấy lão kè kè một ả, trẻ phết, xinh phết. Trai tài gái sắc mà lị. Đúng thôi, đừng ghen ăn tức ở với lão. Tài như lão nhiều gái theo là phải, tuy thấp bé nhẹ cân (49 ký) nhưng lão lại khỏe như Héc quyn, cày sâu cuốc bẫm phết đấy…

   Gái tham tài, trai tham sắc. Các cụ nói cấm có sai. Gái mà không đẹp thì chán chết, lão không có cảm hứng làm gì sất. Lão bẩu:  trẻ quá thì tanh, già quá thì dai. Cứ bánh tẻ mà yêu.

- “Không có đàn bà thì thi sỹ chết, nhạc sỹ chết, họa sỹ chết, sỹ gì cũng chết” ấy là lão nói thế. Không biết lão yêu có sớm không chứ 14 tuổi lão  đã phải lòng nàng thơ, 20 tuổi mê mệt em âm thanh, 20 đầu sách, một tủ giải thưởng … Kinh!

    Bạn Hồ Thức Hòa, thế hệ sau của Nguyễn Trọng Tạo đã cho tôi biết chi tiết thú vị này. Rằng Tạo mê gái, chết vì gái là truyền thống từ hồi trẻ cơ, mà là gái đẹp. Chuyện rằng, trong kỳ thi tốt ngiệp cấp 3. Tạo đã cả gan ném bài thi cho cô bạn gái rất thân và rất xinh bị giám thị bắt quả tang. Tạo đã “ hảo hán” nhận lỗi về mình chấp nhận bị đánh trượt để bạn gái đỗ. Rõ là cái đồ dại gái. Khoản yêng hùng xả thân vì người đẹp này Lục Vân Tiên, Lã Bố đến cả thằng bố nuôi của Lã Bố là Đổng Trác cũng phải gọi Tạo bằng cụ.

  Chữ lão rất đẹp, hơi “đong đưa” một tý. Thơ lão lại hay, nhạc lão còn hay hơn mà lão chẳng học ngày nào ở Học viện âm nhạc Quốc gia mới ghê chứ. Ơn nhờ quân đội nhân dân Việt Nam cho lão học khóa chuyên tu âm nhạc (cùng An Thuyên, Thụy Kha, Văn Thành Nho) nên nhạc lý và ký âm pháp của lão rất vững. Bởi thế nên khi gặp được giai điệu vang lên từ các vần thơ là lão ư ử ghi âm vào điện thoại ngay tấp lự rồi vung bút… đồ, rê, mi, fa, sol rơi lã tã - xong một ca khúc. Ngon lành như bỏ viên socola vào miệng, thuê phối âm phối khí phần đệm, mời ca sỹ hát, míc… rồi phát trên đài, trên ti vi… các ca sỹ nổi tiếng cứ thế véo von hốt tiền  Lão nổi tiếng như cồn, như diều gặp gió lớn. Cái tên Nguyễn Trọng Tạo vang xa khắp bờ cõi sang tận hải ngoại. Lão trở thành “đại ca” trong nhạc giới.

   Tôi đã tò mò đọc rất kỹ các bản nhạc của Tạo. Tạo viết rất khôn, đa phần là gam thứ vì gam thứ mới tình. Đậm đặc màu dân gian, luyến láy, đảo phách rất điệu nghệ, đặc biệt là nhiều nốt hoa mỹ cộng với nghệ thuật vận động hòa thanh phức điệu nên bắn phát nào trúng phát ấy. Phải công nhận Tạo viết không nhiều nhưng bài nào cũng hay dã man. Hệt như cụ Nguyễn Đình Thi, Chỉ cần vài tác phẩm tuyệt diệu đã trở thành tiên chỉ ngồi chễm chệ trên chiếu làng âm nhạc.

 “Quá nửa đời phiêu dạt

   Con lại về úp mặt vào sông quê

   Ơi con sông dạt dào như lòng mẹ

   Chở che con đi qua chớp bể mưa nguồn

   Từng hạt phù sa tháng ba tháng bẩy

   Từng vị heo may trên má em hồng”… Bài thơ của Lê Huy Mậu rất dài mà Tạo chỉ nhặt mấy câu rồi “chế” thành kiệt tác hay đến gai người nhất là qua ca sỹ Anh Thơ biểu cảm. Xin ngả mũ bái phục!

 Hàng nghìn cô đập đầu xin chết, chết nhiều như quân Thanh ở gò Đống Đa vì nhạc lão có tẩm bùa mê thuốc lú của thần promete lửa cháy…

  Tình trường của lão vô địch, cứ gọi là rải mành mành khắp Trung Nam Bắc. Sài Gòn có, Huế thì hơi bị nhiều, Hà Nội, Nghệ An. Có thế lão mới viết được những áng thi ca để đời. Bạn bè lão trải dài khắp nước. Nhiều người quý, yêu, nể, trọng nhưng cũng nhiều kẻ gatô, đố kỵ, chê bai, nói xấu. Lão cười khà. Nhưng với “Khúc hát sông quê”, “Làng Quan họ quê tôi”, “Đôi mắt đò ngang” hay các trường ca Đồng Lộc “Con đường của những vì sao”, “đồng giao cho người lớn”, “nương thân”, “thế giới không có trăng” của lão là những cái tát vào mồm những kẻ tiểu nhân kém cỏi.

  “Sông Hương hóa rượu ta đến uống

      Ta tỉnh đền đài ngả ngiêng say”

Tạo ơi, hay thế hả Tạo, với hai câu thơ này Tạo đã đánh đổ cả một xe bò thơ của nhiều thi sỹ khác. Thơ hay cần gì nhiều, quý hồ tinh mà…

   Mải chơi thế, tận hiến thế, say thế, say đến mức uống cạn nước sông Hương nhưng Tạo vẫn tỉnh để dạy con và định hướng cho 3 người con không theo nghiệp nhạc thơ vì sẽ suốt đời nghèo và không bao giờ nổi tiếng được như cha. Các con hãy học kinh tế, làm kinh tế vì xứ Nghệ quê Tạo vốn đã rất thừa chữ nhưng còn thiếu tiền. Cô cả Thu Hương là phó giám đốc ngân hàng. Cậu hai lấy bằng tiến sỹ kiến trúc. Cô ba là tiến sỹ kinh tế. Khoản học của dân bọ thì biết rồi đấy. Ăn nhút, xơi đặc sản cá gỗ để thành nguyên khí quốc gia, làm thầy thiên hạ, làm ông chủ các tập đoàn, tổng công ty, nhà tư bổn.

  Nhớ cái ngày mưa ấy…. Tạo alo:

- Thế Hùng, đến Tạo nhé. Có chai rượu ngon.

- OK, cám ơn Tạo. Hùng đến ngay

Leo lên gác bở hơi tai với thi hữu, nhạc hữu, họa hữu… đụng ngay Thụy Kha đã ngồi lù lù. Kha tinh vi giọng nghệ sỹ lớn: “Thằng Tạo nó nói nó có whisky tao mới thèm đến, chứ vang viếc chua mồm”. Chả bù cho Thế Hùng, nước vối cũng uống. Uống bạn chứ có uống rượu đâu.

 Nguyễn Trọng Tạo, Thế Hùng, Thụy Kha, Dương Trung Quốc, Nguyễn Duy, Trần Tiến, Trần Mạnh Hảo. Lê Chức, Minh Chuyên là những con lợn (1947) rất gấu. Cái tôi rất lớn. Cá tính rất mạnh. Tài năng cũng kha khá nhưng hợi nào cũng có gia tài của nả đầy ắp trong chuồng.

   Nhớ một lần Hùng tôi đã mắng một thi sỹ dở mùa mở mồm chê Tạo:

- Tạo là cái quái gì. Ông thân nó ông thổi nó lên.

- Mày cực ngu khi mày chê một người mà mày không có gì để so. May là Tạo nó không nghe mày nói chứ không thì “môi phải mang đi vá” đấy con ạ. 

Nghệ sỹ - lấy tác phẩm để trọng nhau, nể nhau… đặt sản phẩm lao động lên bàn viết của lịch sử để công chúng phán xét, thẩm định và nghiệm thu.

Những người bạn tài năng của tôi cứ “đào ngũ” dần, mặt trận sáng tạo thưa vắng.

 Mấy hôm trước, Thụy Kha nó đãi rượu “Trưa mai (8/6/2024) tao mời mày đến nhà hàng LACA 24 Lý Quốc Sư ăn cơm và uống rượu nhé, Tks mày, rất lâu mới thấy có bài viết về tao hay thế”. Chúng tớ nhắc Tạo suốt. Kha bảo: “12 này (12/6) tao phải vào với nó, con nó khánh thành khu tưởng niệm. Hùng không vào với Tạo được rồi vì vướng giờ lên lớp. Thụy Kha sẽ thắp hương nhớ Tạo thay Hùng.

  Anh Lê Doãn Hợp cũng: “Sao anh Thế Hùng không về xứ Nghệ cho vui”. Anh Hợp có 6 cảm nhận về Tạo đấy: Nguyễn Trọng Tạo là nhà văn hóa đa tài cả nhạc, thơ, họa và phê bình văn học nghệ thuật. Cả 4 loại hình văn hóa này anh đều đứng ở tốp đầu của đất nước/Là đấng mày râu đào hoa được nhiều người ngưỡng mộ, yêu thương hết mực kể cả nữ và nam. Anh đã để lại cho đời nhiều tác phẩm bất hủ cả thơ và nhạc, để lại cho muôn thế hệ mai sau/là nghệ sỹ hội đủ 4 chữ T: có Tâm, có Trí, Có Tín, Có Tình trong đời thường cũng như sự nghiệp văn chương/Sống hết mình với 3 chữ đồng: Đồng nghiệp, đồng đội, đồng hương. Yêu thương và trách nhiệm/là một nhân cách đi muôn nơi nhưng vẫn giữ được bản sắc quê nhà: dí dỏm, vui vẻ, tếu táo, bộc trực, thẳng thắn, rõ ràng, nhưng rất yêu thương vị tha và tình người/Nhà rượu học, uống không phân biệt ngày đêm, hầu bạn hết mình nhưng ít khi say và dù say hay tỉnh cũng cũng không bao giờ nói bậy”. Đúng, quá đúng, Bao nhiêu năm biết Tạo, chơi với Tạo chưa thấy Tạo văng gì…  trong khi lão Thụy Kha, lão báo sỹ Xuân Ba thì thôi rồi, nhưng nghe quen lại thấy hay hay.

  Tạo là một trong năm nhạc sỹ nổi tiếng, niềm tự hào của xứ Nghệ cùng với: Nguyễn Văn Tý, An Thuyên, Nguyễn Tài Tuệ, Hồng Đăng.

  Và giờ này, 17 giờ ngày 12 tháng 6 năm 2024. Tại quê nhà, đội 6, Diễn Hoa, Diễn Châu, Nghệ An của bạn tôi. Gia đình và bạn bè đang làm lễ khánh thành khu tưởng niệm và đêm nhạc “Nguyễn Trọng Tạo - cõi nhớ”.

  Không thèm học đại học mỹ thuật khoa đồ họa nhưng Tạo đã vẽ hàng nghìn bìa sách đẹp. Hãy xem Tạo tự vẽ chân dung mình bằng chữ nhé.

 TỰ HỌA

  Vẽ tôi mực rượu giấy trời

  Nửa say nửa tỉnh nửa cười nửa đau

  Vẽ tôi thơ viết nửa câu

  Nửa câu ma quỷ đêm sâu gọi về

  Vẽ tôi thấy đẹp là mê

  Thấy ghen là sợ thấy quê là nhà

  Vẽ tôi lặng ngóng mưa xa

  Tiếu lâm đời thực khóc òa chiêm bao

  Vẽ tôi xê dịch ba đào

  Bốn mươi chín ký thấp cao chân mình

  Vẽ tôi con lợn cầm tinh

  Con gà cầm tháng con tình cầm tay

  Vẽ tôi mưa nắng béo gầy

  Thu Đông Xuân Hạ tháng ngày nhớ quên

Tạo ơi, nhớ Tạo, nhớ những trận dìm nhau vào rượu. Ngày Tạo đi, Hùng khóc Tạo nhiều lắm…

 

 16/6/2024

 

THẾ HÙNG

 

ADMIN (ST)