CÂY NÊU NGÀY TẾT

 

Cây nêu là một thân cây được người dân Việt Nam nói chung, bao gồm cả một số dân tộc thiểu số và người Kinh, đem trồng trước sân nhà mỗi dịp Tết Nguyên Đán, trên ngọn cây đeo một vòng tròn nhỏ và treo nhiều vật dụng có tính chất biểu tượng tùy theo địa phương, phong tục, dân tộc.

Cây nêu được dựng với mục đích ban đầu, theo truyền thuyết, nhằm ngăn ngừa không cho quỷ từ biển Đông vào đất liền và bén mảng đến nơi người cư ngụ. Tuy nhiên, theo thời gian, theo địa phương, theo dân tộc và tập quán của cộng đồng, ý nghĩa của việc trồng cây nêu ngày Tết đã trải rộng hơn.

Trên ngọn nêu có buộc nhiều thứ (tùy từng địa phương) như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, những miếng kim loại lớn nhỏ…

Khi có gió thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng như tiếng phong linh, rất vui tai. Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu.

Vào buổi tối, người ta treo một chiếc đèn lồng ở cây nêu để Tổ tiên biết đường về nhà ăn Tết với con cháu. Vào đêm trừ tịch còn cho đốt pháo ở cây nêu để mừng năm mới tới, xua đuổi ma quỷ hoặc những điều không maỵ.

Trong bài thơ “Tết của mẹ tôi”, thi sĩ Nguyễn Bính viết:

“Tết đến mẹ tôi vất vả nhiều

Mẹ tôi lo liệu đủ trăm điều

Sân gạch tường vôi người quét lại

Vẽ cung trừ quỷ, trồng cây nêu”.

Có thể thấy, đoạn thơ gợi lên một không gian của những ngày chuẩn bị đón Tết trong đời sống tinh thần của người Việt. Đặc biệt, câu thơ đã nhắc đến tục trồng nêu ngày Tết, một nghi thức có ý nghĩa trong đời sống tâm thức của người Việt từ xa xưa, được hình thành, kế thừa và phát huy ở nhiều dạng thức khác nhau. Đây là nghi thức xuất hiện phổ biến trong đời sống dân gian, trong đời sống Phật giáo, được bảo tồn và lưu giữ đến hôm nay.

Cây nêu ở đây là cây tre dài khoảng 5-6 mét, thường được dựng trước sân nhà vào ngày 23 tháng Chạp, là ngày Táo quân về chầu Trời. Chính vì ngày này cho đến đêm giao thừa vắng mặt Táo quân, ma quỷ thường nhân cơ hội này lén về quấy nhiễu, nên phải trồng cây nêu để trừ tà. Đến hết ngày mùng 7 tháng Giâng thì cây nêu được hạ xuống.

Ngày xưa, cây nêu là biểu tượng cho sự uy quyền, nhà nào có quyền thế nhất là nhà đó có cây nêu cao nhất. Hiện nay, phong tục dựng cây nêu ngày Tết đã dần mất đi, một số nơi có xu hướng khôi phục lại trong cộng đồng người Việt thời hiện đại, và được thay thế hoặc thêm thú chơi cành hoa đào, hoa mai ngày Tết.

Như vậy, cây nêu đã trở thành biểu tượng của sự đấu tranh giữa cái thiện và cái ác nhằm bảo vệ cuộc sống bình an của con người, và là một nét đẹp truyền thống, đạo lý sâu xa của dân tộc về việc giáo dục chữ hiếu đối với ông bà, tổ tiên…

Những cây nêu quê tôi, họ bán đủ các thứ, cây to cây nhỏ, cây đã được đã được trang trí đầy đủ hay chỉ là cây tre đã tỉa cành… Giá cả cũng tùy loại từ 100 nghìn cho đến 400 nghìn đồng. Cũng nhiều nhà ra chọn chặt những cây tre ưng ý và tự trang trí. Từ này 20 tháng Chạp đã có một số nhà dựng lên trước ngõ để chào đón Xuân sang.

 

       

 

Bài và ảnh: ADMIN