TRI ÂN!

 

Năm 2022 Tết Thanh Minh rơi vào thứ ba ngày mùng 5/4/2022 (5/3 Nhâm Dần).

Ngày lễ Tết Thanh Minh không có ngày cố định thời gian bắt đầu sau khi kết thúc Tiết Xuân Phân và kết thúc khi bắt đầu Tiết Cốc Vũ.

Vào ngày lễ này con cháu cùng nhau kéo về thăm mộ của tổ tiên, cùng nhau dọn dẹp quét rửa mộ phần và bày mâm cúng cho tổ tiên mong tổ tiên phù hộ cho con cháu luôn khỏe mạnh bình an.

Tết Thanh Minh hay còn gọi là Tiết Thanh Minh bắt nguồn từ Trung Quốc diễn ra vào thời điểm Xuân Thu hằng năm.

Truyền thuyết kể lại rằng, ngày xưa lúc vua Tấn Văn Công gặp loạn lạc và phải bỏ nước lưu vong khắp nơi. Trong thời gian lưu vong này, ông được vị hiền sĩ Giới Tử Thôi hộ tống và hiến kế để trốn nạn, vượt qua bao nhiêu khó khăn trên đường vị hiền sĩ đều dốc lòng bảo vệ vua đến cả cắt phần thịt ở chân mình để cứu vua khỏi chết đói. Mặc dù mang lòng cảm kích nhớ ơn người hiền sĩ này nhưng khi đã giành lại được đất nước ông lại quên mất người đã giúp mình năm xưa.

Thay vì truy cứu nhà vua, Giới Tử Thôi cùng mẹ rút về trên núi Điềm Sơn ở ẩn và mặc kệ đồ vật ban thưởng của nhà vua. Trong lúc tức giận nhà vua đã vô tình đốt cháy cả rừng khiến hai mẹ con Giới Tử Thôi chết cháy, khi biết người mình mang ơn đã mất vua vô cùng đau buồn và ban lệnh cả nước phải kiêng đốt lửa và chỉ ăn đồ nguội trong 3 ngày (3/3 - 5/3 Âm lịch) để tưởng nhớ công lao của Giới Tử Thôi. Từ đó ngày 3/3 âm lịch hằng năm được lấy là ngày Tết Hàn thực, đây cũng là 1 ngày thuộc Tết Thanh Minh để tưởng nhớ sự hy sinh của người đã khuất.

“Thanh minh trong tiết tháng ba,

Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh,” Nguyễn Du

Đối với người Việt Nam, Tết Thanh Minh là dịp để con cháu hướng về cội nguồn tổ tiên. Dù đi xa làm ăn thì vào ngày này gia đình cùng tụ họp đi tảo mộ sau đó về nhà quây quần bên mâm cơm gia đình. Những ngôi mộ sạch sẽ tươm tất như thay con cháu thể hiện lòng thành kính của mình đối với tổ tiên.

Đối với dòng họ Nguyễn Bá thôn Quang Chiêm, cũng  đã sáu chục năm trôi qua việc tổ chức cúng tạ ngoài mộ phần với các vị tiền nhân của dòng họ đã bị lãng quên. Nay nhân đầu Tiết Thanh Minh con cháu hậu duệ của dòng họ Nguyễn Bá thôn Quang Chiêm chọn ngày 5/4/2022 (5/3/Nhâm Dần) làm lễ cúng tạ tại Lăng mộ cụ tổ Đệ tứ đại tổ khảo Nguyễn Đạo Bản tại Nhà Nghe và Từ đường dòng họ.

Do vậy, con cháu dòng họ Nguyễn Bá thôn Quang Chiêm đi làm, sinh sống ở xa… ai có điều kiện thì lên kế hoạch sớm về cùng tri ân tổ tiên dòng họ.

Ngày 10/3 Âm lịch hàng năm là ngày kỵ của cụ tổ Nguyễn Đạo Bản, cũng là ngày kỵ duy nhất của các tiền nhân còn để lại qua truyền ngôn và ghi chép để lại sau này cho hậu duệ. Tôi cũng có đề xuất với dòng họ là lấy ngày này làm ngày Giỗ Tổ (Hợp tự) của dòng họ Nguyễn Bá thôn Quang Chiêm vì có rất nhiều ý nghĩa/cũng là Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương.

Bài và ảnh: Nguyễn Bá Hành