UỐNG NƯỚC NHỚ NGUỒN

 

     Cao Các là một vị tướng nhà Đinh, có công giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp loạn 12 sứ quân, lập ra nhà nước Đại Cồ Việt trong lịch sử Việt Nam. Khi làm quan trong triều đình Hoa Lư, Cao Các tiếp tục lập công đánh dẹp Chiêm Thành và giúp nhân dân những vùng đất đi qua ổn định cuộc sống nên ông được nhiều nơi lập đền thờ phụng.

    Khi về già Cao Các thường ngao du ở vùng đất Hoan Châu ( 驩 州 / Xứ Nghệ là tên chung của vùng Hoan Châu cũ từ thời nhà Hậu Lê, tức Nghệ An và Hà Tĩnh hiện nay), một hôm ông đến núi Bằng Trình, huyện Thanh Nguyên, Nghệ An thì lâm bệnh mất đột ngột. Nhận được tin báo, Triều đình Hoa Lư (Cố đo Việt Nam) thương tiếc cho lập miếu thờ. Đến thời vua Lý Thái Tổ, thấy đền miếu thiêng, biết ông là trung thần nhà Đinh đã phong tặng mỹ tự "Cao Các Đại Vương thượng đẳng thần".

     Các triều vua về sau phong sắc cho Ngài là Thượng Thượng đẳng tối linh Tôn thần. Các triều đại phong kiến Việt Nam đã ban nhiều sắc phong, hiện tại đền vẫn còn lưu giữ 11 sắc phong do vua triều Lê và triều Nguyễn ban cho thần chủ của đền. Việc tôn thờ Cao Các ở nhiều nơi có sự hòa nhập cùng tín ngưỡng thờ thần núi, trở thành hiện tượng phổ biến ở các tỉnh Bắc Trung Bộ, Việt Nam.

     Đền Côi là một ngôi Đền tại làng Quang Chiêm (cũ) nay là thôn Quang Tiến, xã Đức Thịnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, được xây dựng vào khoảng năm 1754, thuộc triều đại nhà Lê Trung hưng trong lịch sử Việt Nam; trị vì bởi nhà Vua Lê Hiển Tông (1740-1786), làm vua 47 năm, là vị Vua ở ngôi lâu nhất và vị Vua thọ nhất của nhà Hậu Lê. Ngôi Đền được xây dựng trong một khuôn viên rộng cả héc ta, vuông vắn; nằm giữa trung tâm thôn Quang Tiến, tứ bề là ruộng lúa và đường liên xóm trong thôn. Hiện nay, thôn Quang Tiến còn giữ lại được 10 sắc phong của các triều đại cho Thần Cao Các tại Ngôi Đền này. Sắc phong từ Triều Cảnh Hưng năm thứ 44, ngày 26 tháng 7 (1783); đến các Triều Cảnh Thịnh năm thứ nhất; Triều Minh Mệnh năm thứ 5; Triều Thiệu Trị năm thứ 3 (02 sắc phong); Triều Tự Đức năm thứ 7 và năm thứ 33; Triều Đồng Khánh năm thứ 2; Triều Duy Tân năm thứ 3 và Triều Khải Định năm thứ 9 (1924).

     Đền thờ Thần "Cao các Đại Vương", nhằm ủng hộ cho dân làng "Người yên Vật thịnh". Đây là ngôi Đền lớn, uy nghi nhất xã lúc bấy giờ, có cả Thượng điện và Hạ điện...; các chi tiết được chạm trỗ rất tinh xảo. Đây cũng là nơi hội họp của dân làng khi tế lễ và cũng là nơi ghi dấu ấn tuổi thơ bao thế hệ.

     Ngày 1/5 Âm lịch hàng năm dân làng cùng Hội Tư Võ tổ chức tế lễ rất long trọng. Chủ tế lễ là Cụ Nguyễn Bá Hồ (Chi họ 2, phái họ thứ 4 Họ Nguyễn Bá thôn Quang Chiêm).

     Trong những năm chiến tranh ác liệt, đế quốc Mỹ ném bom phá hoại miền Bắc Việt Nam. Với nhiều lý do, đền thờ bị phá dỡ hoàn toàn, việc thờ cúng kể từ đó bị sao nhãng. Cho đến năm 2012, dân làng đã lập miếu thờ Thần Cao Các Đại Vương trên nền đất cũ của Thượng điện xưa và cứ vào dịp 1/5 âm lịch hàng năm người dân thôn Quang Tiến do Hội người cao tuổi chủ trì phục hồi lại truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn, tri ân các bậc tiền nhân của làng; các cụm dân cư (15 cụm) làm mâm xôi gà, rượu nước, hương hoa quả… dâng lên cúng tế thần linh.

 

         

 

 

     Thể theo nguyện vọng của người dân thôn Quang Tiến nhiều đời nay, ngày 07/10/2019 (ngày 09/9/Kỷ Hợi) Hội người cao tuổi đứng ra tổ chức xây dựng lại ngôi đền trên nền đất cũ. Thư ngõ kêu gọi con cháu... thôn Quang Tiến (cả dâu rể) khắp mọi miền đất nước và nước ngoài đóng góp sức người sức của tái kiến thiết,xây dựng Đền Côi.

     Sau 3 tháng, với sự nổ lực của cán bộ và nhân dân thôn Quang Tiến, xã Thanh Bình Thịnh cũng như các con cháu gần xa bằng sức người sức của, ngôi Đền đã hoàn thành giai đoạn 1, phần Thượng điện. Ngày 06 tháng 01 năm 2020 (12/12/Kỷ Hợi) dân làng thôn Quang Tiến tổ chức Lễ rước các vị thần linh vào ngôi đền mới trong niềm vui hân hoan thỏa một phần ước nguyện của bao thế hệ cán bộ nhân dân thôn Quang Tiến xã Đức Thịnh (cũ), huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

     Đây là một việc làm hết sức ý nghĩa và nhân văn, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây nhằm nâng cao đời sống tinh thần, đời sống tâm linh của con dân thôn Quang Tiến, Đức Thịnh, Đức Thọ Hà Tĩnh; dìu dắt con cháu chúng ta vững bước tiến vào giai đoạn cách mạng mới mang tính hội nhập

 

Bài: Nguyễn Bá Hành

      

        

        

         

    

 

 Ảnh: Nguyễn Bá Hành và Bùi Văn Sỹ